Ở Ngôi nhà văn hóa Tây Tạng – OM Himalayas, tôi có vài chiếc đầu với bộ sừng của trâu Yak. Một chiếc được tôi mang về từ vùng núi Himalaya của Nepal, một chiếc lại từ Tây Tạng. Tôi mang đầu Yak về vì nhìn nó tôi thấy một không khí Tây Tạng hiện hữu trong không gian của mình. Thực sự, mang được đầu Yak từ Nepal và Tây Tạng về rất khó khăn và đôi khi mạo hiểm. Dù một vài nơi ở Tây Tạng bán sản phẩm này như đồ lưu niệm, không phải khách du lịch nào cũng hiểu và cũng dám mua.
Ai đi Tây Tạng có thể cũng đã nhìn thấy rất nhiều một loại gia súc lớn đặc trưng – Yak buffalo, chính xác là trâu Yak chứ không phải bò Yak. Đây là loài vật phân bố nhiều nhất ở vùng Himalaya, Mông Cổ và một phần Tân Cương. Sức chịu đựng khí hậu lạnh, khô và độ cao của con vật này quả thực rất khủng khiếp. Kích cỡ của nó cũng lớn hơn nhiều so với các loại gia súc lớn thông thường. Bộ lông dày như một tấm chăn, sừng lớn, da cực kỳ dày.
Vì thế, Yak được dùng cho mọi mục đích: làm thực phẩm, sức kéo, thồ hàng, và phương tiện vận chuyển trên những đỉnh núi cao. Ngay cả khi Yak đã chết, người Tây Tạng vẫn dùng bộ xương Yak để chế tác trang sức, da Yak làm thuyền đi trên các dòng sông băng, lông Yak dệt thảm, và đầu Yak thì treo trong nhà để trừ tà.
Có lần tôi hỏi nhiều người dân địa phương sống ở các vùng núi cao của Nepal, Tây Tạng hay Bắc Ấn Độ rằng: “Tại sao người dân vùng Himalaya lại giữ lại cái đầu và bộ sừng của trâu Yak?” Tôi nhận được một lý giải vô cùng nhân văn từ một cụ ông cao niên rằng: “Mọi người nghĩ là để trừ tà nhưng đó chỉ là một phần lý do thôi. Những con Yak to khỏe đã gắn bó với gia đình chúng tôi, giúp sức kéo, thồ hàng để có tiền nuôi bọn trẻ ăn học. Khi con Yak quý nhất chết đi, chúng tôi muốn giữ lại bộ sừng – thứ mạnh mẽ và khỏe khoắn nhất của nó để vừa tưởng nhớ, vừa nhắc nhở mình phải làm việc và lao động chăm chỉ không ngừng nghỉ”.
